Een geslaagde eerste editie van de CBS data expeditie!

Op 1 juli 2026 vond de hackathon plaats in het hoofdkantoor van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) in Den Haag. We organiseerden de hackathon in samenwerking met het CBS en Momus. De hackathon werd gefinancierd door de maatschappelijke coalitie over Informatie Gesproken (MCOIG). Tijdens de hackathon werkten 29 deelnemers in teams samen aan uiteenlopende onderzoeksvragen op basis van CBS-data en AI-tools.

De hackathon stond in het teken van het verkennen van de mogelijkheden van CBS-data en AI-toepassingen binnen de journalistiek. Deelnemers werden ondersteund bij het analyseren van datasets, het formuleren van onderzoeksvragen en het ontwikkelen van nieuwe vormen van dataverhalen.  Het doel van de dag was om journalisten wegwijs te maken in CBS data aan de hand van AI-tooling.

De dag begon met een gezamenlijke opening, waarin de organisatoren de deelnemers welkom heetten en het programma toelichtten. Vervolgens gaf het CBS een introductie over de beschikbare datasets en de mogelijkheden om deze te gebruiken voor journalistiek onderzoek. Ook werd een toelichting gegeven op de beschikbare AI-tools en hoe deze tijdens de hackathon konden worden ingezet.

De onderwerpen die tijdens de hackathon werden onderzocht liepen sterk uiteen. Deelnemers werkten aan vraagstukken rondom onder andere duurzaamheid, leefomgeving en sociaaleconomische verschillen. Zo richtte een onderzoeksvraag zich op de vraag of een stad of buurt voldoet aan bepaalde duurzaamheidsregels. Een ander team onderzocht de relatie tussen duurzaam leven en inkomen en de vraag in hoeverre de mogelijkheid om duurzame keuzes te maken samenhangt met iemands financiële positie.

Naast journalistieke analyses ontwikkelden deelnemers ook creatieve toepassingen op basis van CBS-data en AI-tools. Zo werd onder andere een videogame ontwikkeld en werden warmtekaarten en overzichtelijke schema’s gemaakt om complexe data op een toegankelijke manier te presenteren. Deze resultaten lieten zien dat de hackathon ruimte bood voor zowel diepgaande data-analyse als innovatieve manieren om informatie begrijpelijk te maken voor een breder publiek.

Het gebruik van AI-tools vormde een belangrijk onderdeel van de hackathon. Deelnemers ervaarden AI als een nuttig hulpmiddel voor het verkennen van datasets, het genereren van ideeën en het versnellen van verschillende onderzoeksstappen.

Tegelijkertijd werd duidelijk dat de uitkomsten van AI niet zonder controle kunnen worden gebruikt. Gegenereerde analyses en code vereisen altijd een zorgvuldige controle en validatie door de gebruiker. AI bleek daarmee vooral ondersteunend aan het onderzoeksproces en geen vervanging voor journalistieke, inhoudelijke of analytische expertise.

De combinatie van CBS-data, AI-tools en journalistieke expertise bood deelnemers de mogelijkheid om op verschillende manieren met data aan de slag te gaan.

De opgehaalde feedback biedt concrete aanknopingspunten om toekomstige edities verder te verbeteren.  Vast staat dat de samenwerking tussen het CBS en journalisten interessante vraagstukken en antwoorden voortbrengt. Dit maakt de hackathon voor herhaling vatbaar. Meer informatie hierover volgt. Dank aan alle deelnemers en mede-organisatoren!